هبوط عشق

                                هبوط عشق

                 یادداشتی بر مجموعه شعر : « با کوک تلخ باریِ سرما » هوشنگ رئوف

امیرهوشنگ گراوند

تازه ترین اثر شعری هوشنگ رئوف شاعر خرم آبادی با عنوان « با کوک تلخ باریِ سرما » اخیرن( چاپ اول 1399 ) توسط انتشاراتی « پریسک » با شمارگان 500 نسخه به بازار کتاب و مخاطبان و دوستداران حوزه نشر و ادبیات عرضه شده که در آن شاعر با کوک قلم روی نُت های تلخ آواهای شیرین و متفاوتی در هواهای تازه و وارونه منتشر کرده است.

تفاوت آفرینی هایِ حال و هواهائی تازه و چند معنا بر بستر تخیل و خاطره و امکانات و روایت های شاعرانه و خیال انگیزِ برساخته تصاویر معناساز. عنصر همیشه تصویر با بازی های رنگارنگ اش به عنوان یک ظرفیت زبانی و شعری از گذشته دور تا به اکنون با شاعر و شعرش بوده و تبدیل به یک مؤلفه سبکی نوشتاری و امضاء برای او شده است. غلبه این ویژگی بر نگاه شاعر و صورت شعرش به پس از پنج دفتر شعر و پنج دهه حضور شاعرانه و موثر در عرصه شعر معاصر کشیده شده و به همین مجموعه بعنوان ششمین دفتر، که همه عشق است، هم تحمیل شده و نقش پر رنگی در اجراهای شعری شاعر ایفاء می کند. دلبستگی شاعر به عنصر معناساز ایماژ و بهره گیری درست و بجا از این ظرفیت تصویری معنا آفرین و رفتار هوشمندانه با رنگواژه ها و هنر رنگ آمیزی و پردازش خلاقانه وجوه تصویری و دقایق یک شعر، دفتر به دفتر پر رنگ تر و بیشتر و بسامد داشته و ظرفیت های زیباشناسانه این وجه کار را نشان می دهد. در راستای این ویژگی و استعاره پردازی ها و با زبان تصویر شاعر در این مجموعه تازه اش به مکالمه با طبیعت و عناصر و اشیاء محیطی می رود و با جان بخشی به جمادات و نباتات شاعرانگی می کند و از جان و جهان اش سخن ساز کرده و از دنیا و امور و روابط عاطفی و احساسی و اندیشگی اش به عنوان یک انسان با تمام آن ویژگی ها و نیازها و هیجانات و عواطف و انگیزش های اجتماعی ـ فردی و زمینی اش با مخاطب می گوید.

غالب اشعار دفتر « با کوک تلخ باریِ سرما »، با وجود سرمای درون، با مضامین عشق محورانه و با همان قدرت شاعر در تصویرپردازی و باز آوری و باز آفرینی حادثه، رویِ « روی زیبایِ » همیشه اش خم شده و با خطاب قرار دادن این « تو »ی خاص و خطابه های توگویانه عمومی اش در کوک مضمونِ عشق و عاشقی ها فرو رفته و با شکار و ثبت آنات و احوال شاعرانه و عاشقانه در توالی بی خط و شکسته زمان و مکان و « اتفاق » خلقِ امر زیبا و شعر و لحظه های ناب می کند. اگر در مسیر این آفرینش ها و سرایش های شاعر، کمتر دغدغه ای فرافردی و اجتماعی از آن سان که مثلن در شعر 31 صفحه 45 کتاب آمده، عشق و سیاست و مسائل اجتماع را در نوشتارش شانه به شانه می کند و می خواهد، مای خواننده چندان، مگر به صورت گذرا و ضعیف، در کارهایش « ردپا » و بازتابی از آن نمی بینیم و نمی خوانیم و به اصطلاح عصب محیطی و مویرگی شعر به اطراف اش حساس نیست لابد بدان خاطر است که شاعر میان این همه هیاهو برای هیچ، صدائی زیباتر و خوش تر از عشق در این دنیای دیوانه و گنبد دوار، بقول حافظ رند، ندیده و نشنیده است. دلدادگی های عاشقانه شاعر و کوکِ « ساز » و کار شعر روی این صدا و پرده و از عشق و آن جان درونی و جانانه هستی بخش سرودن اما، تحریرها و طنین های متفاوتی در کار شاعر دارد که باید خواند و شنید.

شعر آغازین دفتر مدخل خوبی ست برای ورود به متن و تأئید این حرف ما و چند و چون شعری از سنخ پیش گفته. در این شعر حس و حسرت تنانه شاعر خط به خط و برگ به برگ تصویر می شود بر تن یک درختِ پر سَمَر(= افسانه) اما بی ثمر! که نه سهمی از آفتاب به ارث برده است نه آب. بار هستی شاعر در برگ و « بارِ معنائی » درخت، نشاء و پیوند می خورد اما ... به بار ننشسته، میوه بر درخت می شود و کال و به رسش و دهان دوست نرسیده در وزش دخترانه « نسیم » که باید شاخه دراز شده دست آن میوه ممنوعه را حواوار در هوا بقاپد و همه نوازش باشد و زمزمه سرود عشق در سایه شاخ و برگ قصه بلندش، چهره می گرداند و باد می شود و بر باد: خواب و خیال های رنگی اش زرد و فرو می ریزند و چون همان میوه های پا درختی حسرت نوبرانه اش بر تابستان یک دهان بوسه نمی شود. نشدنی که در شعر « شدن » می شود. شدنی زیبا از ابهام و دو « گونه » درخت و دو گونه دنیا و حرف ... هر چند معانی و تمنیاتی که اینجا و در این شعر بار درخت می شود با استعاره پردازی مثلن سیاوش کسرائی از نمادِ همان درخت در شرایط و خاک و فضائی متفاوت در شعرش ترسیم می کند یک دنیا فاصله است و دلالت ها را از ریشه دگر می کند و تفاوت های بینامتنی را در بحث از همان مفاهیم و رابطه میان متنی بین متون، آشکار.

علاوه بر ایماژ و در مسیر این گونه تصویر سازی ها و اشعار و همین دفتر اخیر، وجه زبانی شعر و بازی با آن کنار رنگبازی تصاویر، برجسته شده و نقش بارزی دارد و « چراغ » بازی را در شبی تاریک دست گرفته و جاهائی در شعر با بازی با کلمات، سطرهای درخشانی را رقم زده و خلق کرده است و امر معنا را چند لایه. چنین است رقص و بازی های توأمان و ظریف تصویر و زبان در شعر 2 صفحات 9ـ 8 کتاب. شاعر به بام شده و از آن بالا که به کوهی که هیچ اش شبیه کوه نیست، نگاه پائیزی و تصویرسازش سطر به سطر پائین که می آید، سطرها و تصاویر سینمائی و بصری تاریکی را بیان و ارائه و از منظر خواننده می گذراند که شوکه کننده است. سقوط و ریزش سرد و بی صدای ارزش ها و احساسات انسانی در محور عمودی و در بند بلند « بالا »ی اول شعر آنجا که حتا صورت آفتاب هم به آفتاب لبِ « بام » ماننده است که دارد از دست می رود و به تن شاعر غروب می تابد، همزمان با فرو رفتن اش در افق، شعاع نگاه شاعر را نیز رو به پائین و غروب می کند:

« ... / در آن پائین / حیاط درندشت شهر / با نقطه نقطه چراغ / چراغ، چراغ، چراغ / آه ... / با این همه چراغ / چرا این همه تاریک ام!؟. »

ترسیم فضائی تاریک با وجود آن همه چراغ و درخشش شبانه لامپ ها و نور بازی نئون ها در بند پائین، شعر را در ارتباطی تصویری بهم پیوند می زند و کلیت اش در آن « بالا » و « پائین » دو گانه ای متضاد را که بازتاب دهنده درون شاعر هم هست، بر می سازد پر از پرسش. پرسش آفرینی شعر، که ذات ادبیات است بطور کلی، شاعر را اینجا درگیر خود کرده است و با آن پرسش باز و پایان باز شعر، در انتها مخاطب را نیز شریک این حس و حال کرده و یکبار دیگر با خود و همراه شاعر به بام یا اول شعر می برد و پله به پله رو به پائین و به دنبال پاسخِ چرای چراغ و سوی، سوسوهای آن سوی تاریک ـ روشن چراغ و کلمات. چراغی که شعر بر افروخته با همان سؤال تاریک اش در جزء اول: راستی « چرا » با این همه چراغ تاریک ام!؟ این نیست که « چراغ های رابطه » در درون و بیرون شاعر خاموش و تاریک اند؟ علامت های تعجب و سؤال جلوی این سطر پرسشی، یقه خواننده را می گیرد و به تعجب و پرسش بر می انگیزد که: چرا؟ چرائی تأمل برانگیز در آن انتها که مخاطب را می گیرد که بخواند از سر شعر را و متن را و با واسازی فرامتنیت ها بنویسد چرا و چراغ خود را در پرتو آن.

در ادامه همین کشف و شهودها و درک و دریافت های سرد شاعر از روابط پیرامونی و بی پژواک بودن صداهایش در کوهی از انسانهای سنگ شده، است که سنگ شدگی روحیات و امور حیاتی و احساسی، صدای حتا اشیاء خشک و بی روح مادی را هم در می آورد و در شعر به گفتگو با خود و مخاطب وامی دارد و با جایگردانی، کنش های تصویری و آوائی و احساسی زیبائی می آفریند و بر روح و روان آدمها چنگ می زند.

« در واگنی که هستم / زمستان شالی ست / بر گردنِ مسافران / و هیچ دستی / از سکوی بدرقه / در مهِ غلیظ چشم هایشان / تکان نخورده است / و قطار / تمام مسیر را / با هق هق هق هق ق ق ق ... » ( شعر سوم، ص 10 کتاب )

تصویر و ترسیم فضائی بشدت سرد و زمستانی از روابط و تنهائی انسان میان بسیاران، با کمترین کلمات و ابزار سرد، صدا از سگ و گریه از دل پولاد در می آورد. شعری کوتاه با معانی بلند. همه ما انسانها در این کره خاکی به عبارتی مسافریم و یکان یکان به نوبت می آیم و می رویم. در این رفت و آمدها انسان و انسانیت اش در گرو یک استقبال و بدرقه و سلام و خداحافظی ساده و انسانی ست و به آن زنده و مسیر را ممکن و ادامه می دهد اما ... شاعر اینجا بار معنائی دریافت ها و احساسات اش را از زندگی و این آمدن و رفتن ها، به صورت نمادین بار یک قطار کرده و قطار در کنشی تصویری ـ انسانی ( صنعت تشخیص ) و در طول کل مسیر حرکت خود و سفر کلمات و شاعر، آنجا که مسافرش را کسی و دوستی نیست پشت سرش، به رسم بدرقه، آبی بپاشد و دستی تکان دهد و ایستگاهی انتظارش را بکشد و، در تشبیهی زیبا و تکان دهنده، سردی شالی زمستانی، بجای دستان گرم یک دوست، گردن و گلوی تک تک مسافران این کره خاکی را در خود می فشارد و خفه می کند، حس و حال دردناک و گریه آورش را با صدای حرکت و زبان بی زبان موتورش همراهی و بازنمائی و به تصویر کشیده و در طول بی پایان مسیر قطار و پایان بندی باز و ناتمام شعر این تنها صدای موتور قطار و روح و « روانِ » آهن است که بر این وضع و تنهائی انسان و استمرار آن، حین دور شدن از مقصد و مقصود و محبوب و زندگی به صدا در آمده و به گوش و هوش خواننده می رسد و در کوه و دشت می پیچد: هق هق هق ق ق ق ....

سطری درخشان و بر آمده از یک گزاره و سطر آوانوشت که شاعر خواسته و برساخته تا او دردش را بیان و حرف اش را بزند و تخیل حسی ـ تصویری اش در زبان اتفاق بیفتد. اتفاقی که در شعر 8 صفحه 15 کتاب هم به شکلی و روایتی دیگر افتاده و در آن سطر: « تا بیفتم دنبال اش » که هی از : « هی بیفتم هی بیفتم »اش می گوید تا با تکرار چند باره واژه ها و سطرهائی خاص انگشت اشاره گذاشته باشد بر معنا و چند معنا بودن حرف و پیام اش که خاصیت شعر است.

در خلق و ترسیم این گونه فضاها و ایماژهای شاعرانه و نو شاعر دستی و تخیلی قوی دارد و خوب و با اقتصاد کلمه به چین اش برچیده هایش می رود و هنگام اجرای ذهنیات و حسیات اش و برقرار کردن رابطه ای دال ـ مدلولی بین تصور و تصویر و واژگان شعری و از آنجا تعامل و گفتگوی شاعر با عناصر عینی بیرون از خود و شعرش، نگاه و اندیشه و خیال اش شاعرانگی می کند و صورتی حسی و زیبا از محتوا و معنای خود می آفریند.

شاعر از ایستگاه سرد و خالی قطار در شعر 3 با تصویر و تفسیری که از آن رفت، به ایستگاه شعر 6 ، که باز روح زمستانی بر آن حاکم است، در صفحه 13 کتاب آمده و قرار بی قرار عاشقانه اش در آن ایستگاه شعری، امر خوانش را به تأمل و تأویل و مکث بر زیبائی شناسی می خواند.

« ایستگاه به ایستگاه آمدم / تا قرار / تا انتهای همان خیابان / و ماندم تا برف کوچه ها آب شوند / این پائین از رد پوتین های زمستانی ات / نهری نقاشی کنم / روی جراحات تابستانی ام / فصل ها / مگر از کدام سو رفته اند / که من همچنان / بی قرار مانده ام / در این قرار ... »

شاعر در این شعر دو فصل از یک رابطه زیبا را با فصلهای تقویمی به تصویر کشیده و به مقارنه و مقابله برده است. رابطه ای به گرمی فصل تابستان که پوتین های فصلی زمستانی آمده و از روی آن گذشته و از جراحات بر جای مانده روی تن و جان اش نهری نقاشی و نقش بسته و حالا سر همان قرار و مدارهای عاشقانه و در تقاطع فصول و نگاهها، پاک بی قرار مانده که کی با آب شدن یخ همان رابطه ها و جاری شدن زمزمه جویبار بهاری در مسیر همان نهر و قصه و التیام زخم ها، به قرار و دلدار می رسد. شاعر قرار عاشقانه اش را از سر خیابان همیشه برداشته و به پاساژهای شعری برده و با بازسازی تصویری و کلامی و بافت موقعیت، مخاطب را به مواجهه با دو حس و تصویر متباین می برد و برودتی زمستانی را، که در چکمه های پوتین کُدگذاری شده است، در رگ و پی اش می دواند و با درگیر کردن اش در یک اتفاق شاعرانه مثل خود، بی قرارش می کند.

از این دست برساخته های زیبای ذهن و زبانِ تصویرساز شاعر در متن کتاب زیادند و ذکر تک تک آنها و بر شمردن جزئیات اشان مطلب را طولانی می کند. نکته ای گره گاهی از امر زیبا که در شعر 35 صفحه 51 مجموعه شعر، جمع و تمام و به اوج رسیده است. در این شعر خوش ساخت، که به نام « دیلمان » هم معروف است و پیشترها در فضای مجازی زنده یاد منصورخورشیدی بر متن آن حاشیه ای داشت، با زبان نرم و نگاه زیباشناسانه و عاشقانه شاعر به پدیده ها و روابط پیچیده پیرامونی نقبی به عمق عواطف و لایه های پنهان و تمایلات انسانی می زند و با خاطره بازی با خیال و خاطرات اش و جایگردانی احساسات و احوال درون و برون و با گریزی ضربدری به شمال کشور و زمینه اتفاق و تلاقی دو نگاه و از آنجا به زاگرس و زادبوم شاعر، از زیبای گمشده اش در آن جنگل و دشت خیال انگیز و « دیگری » می گوید. تصور ذهنی شاعر از این رفت و برگشت، تصویری دیداری و دوگانه از تقابل های دوتائیِ من ـ تو عاشقانه جلوی چشم خواننده باز و ترسیم می کند. دیالکتیک زبان البته تقابل تصویری را به سمت یک اتفاق و معنای شاعرانه سنتز می کند. طراحی پرسپکتیو صحنه و ترسیم فضای اتفاقی در دور دستِ دست و خیال که امکانات خیال انگیز، آن را نزدیک و دوباره سازی و حسی اش می کند. خواننده حس تصویر را احساس و نیروی کلمات را از متن آن می گیرد و به عمق حادثه پرتاب می شود. مواجهه شاعر با این حادثه گزارة « شعر اتفاقی ست که در اتفاق، اتفاق می افتد » را پیشنهاد و پیش می کشد. تجربه ای شخصی، شعری تجربی را می آفریند. امکان خوانش تأویلی شعر این دریافت را برجسته و مطرح می کند که برای شاعر پیش از اتفاق شعر، اتفاقی عاشقانه و شاعرانه رخ داده سپس یادکرد از آن خاطره و « رخ » به عنوان منبع الهام در ذهن و ناخودآگاه شاعر، همه « چیز » صورتی عینی و تصویری گرفته و جانمایه اش به « زبان » و فرم شعر بر کشیده می شود. در فرایند بازنمائی زبانی و خیال انگیز حادثه است که اتفاقی ساده و روزمره برای کیستی شاعر و در کارگاه خیال اش تبدیل به یک چیستی می شود و ابعاد و دلالتهای فراشعری و فرافردی بخود می گیرد. حال این حادثه شاعرانه که اتفاقی زیبا و شعری را رقم زده چه تصویر و ترسیم و روایت می کند و به ما می دهد؟ زبان تصویری شاعر پر است از اشارات و « چگونگی » این « چه ».

هنر شاعران از دیر باز کشف رابطه بین امور و قاپیدن معنا در آن بیرون و به قالب کلمه در آوردن تجربه زیستی و بیان مفهومی، نه بیانگرانه، پدیده هائی ست که به جهان شعر و زیست اشان سرک می کشد و معنا می بخشد. شاعر در دور دست خیال و جغرافیای زیستی اش پس از تجربه و از سر گذراندن یک اتفاق و حس فردی و کشف یک نگاه و چشم انداز ناب و شاعرانه و سپس فاصله گیری قهریِ زمانی و مکانی و حسی از این ماجرا و « رخ » داده عینی و شخصی و زیبا، با باز آفرینی ذهنی و تصویری آن اتفاق در دستگاه و آئینه خیال و برون ریزی کلامی و زیبا شناسانه اش روی سپیدی کاغذ می رود و از تجربه ای شخصی، احساسی زیبا و شاعرانه پدید می آورد و لحظه و برهه ای از زمان را شعر و بدین هنر وارد زمان و مکانی بی انتها و بی مرز می کند. یک اتفاق در دو نما و تصویر متباین با کنتراست بالا و سایه روشن های معنازا. تفاوت آفرینی های عاشقانه و تصویری کاتب عشق نگاه خواننده را به کانون حادثه پرتاب و درگیر خود می کند و چرخش جاذبه قلم و رنگ و کلمه رهایش نمی کند. یک تصویر در شمال رسمِ اتفاق کرده، تصویر دوم زاگرسی متفاوت را به آن الصاق. مقابله و بازنمائی دو تصویر، دو تن، دو متن، دو حس و دو اقلیم زیستیِ دور و نزدیک برابر هم و در یک قاب! روایت و تصویری دوپاره از یک اتفاق و سنجاق کردن و تدوین سینمائی این دو تصویر در یک نما، چیزی زیبا و یگانه آفریده بنام شعر. شعر همین است؛ آنچه غایب است را در زبان حاضر کنی. از همنشینی کلمات و تصویر بر آمده از متن و تقابل واژگانی و رنگ و سایه و روشن های معنائی سوار شده بر ارکان تشبیهی حسی و انتزاعی، اتفاقی شاعرانه و شعری برگوئی که خوانش تأویلی خواننده از بغل آن، شعری دیگر بخواند و در بیاورد. کلیت شعر در عین انسجام و ایجاز و چسبندگی درونی اجزای تصویری آن با هم، دوپاره است و این دوپاره گی در بارگی را دگر می کند. این شعر، دیگر در باره یک اتفاق خاص در زمان خاص و گزارش از آن نیست. اصل اتفاق از شمال آمده و از خلال ذهن و قلب و زبان شاعر زاگرسی عبور کرده و ته وجودش رسوب نشسته و با گذر زمان بر شاعر، ساخت و ساختار گرفته و به « شعر » و شعریت رسیده و از دست کاتب در رفته و مکتوب، وارد جریان زمان شده و مخاطب خاص اش را عام و چون معنای شعر، متکثر کرده است. بگذار یکبار کل شعر و اتفاق شاعرانه را از اول تا آخر با هم مرور کنیم تا در ادامه بیشتر از جزئیات کار و فوت و فن و « نگار » نگاری آن بگوئیم.

« آن بالا / در پیچ های پر درخت / مه شالی ست بر گردن خیس جاده / خیال ات با ابرهای بومی می آید / و نم نمی بر گونه های ام / بوی سوخته بلوط می آورد / جنگل گم شده است / در بارانی که شمالی نمی بارد / می دانم / آنجا که هستی باران است / با بی تابی های دل ام / از تاب تاب مه عبور می کنم / تو هم به خانه رسیده ای / با حلقه موی خیس / و رو در روی آینه / گره از روسری باز نموده ای / و من دشتِ باز دیلمان را / در آفتاب به تماشا ایستاده ام. » ( شعر 35، صص 52 ـ 51 کتاب )

دو پاره یک تصویر موازی هم که به هم نمی رسند اما همدیگر را قطع و می شکنند یک اتفاق شاعرانه و حسی را گزارش می دهند. یک پاره بیرونی آن که در شمال و منطقه سرسبز و پر جاذبه و بارانی دیلمان می گذرد و محل تلاقی دو نگاه و اتفاق شاعرانه توصیفی و روایت شده است؛ و پاره دوم که در درون شاعر و بازتاب آن در آینه دیلمان اتفاق شده است. شکل درونی شعر و برهم کنش و برخورد این دو تصویر و نگاه کنار هم و در عین حال دور از هم، شور و شعر و عشق و رنج را همآغوش هم می کند و گذر نگاه خوانشگر از همین دو خطه و خطوط و گستره خیال، افق های معنا را وسیع تر می گیرد و فرابرد امر دِلالی را فراسوی جغرافیا و تن می برد و از « اثر » و تن و تنانگی آن متن می آفریند و از متن، لذت متن.

سه سطر نخست شعر در خوانش اول سفر فیزیکی شاعر به دشت دیلمان و دیدار یار، توصیف محض جغرافیاست و طبیعت و عناصر و فضای محیطی؛ اما در خوانش دوم و زیر همین لایه روئی، وصفی ست تشبیهی ـ تصویری و دقیق و هنرمندانه از جغرافیای تن و معشوق و دوست که به تصادف سر راهش، چون سبزِ شمال، سبز شده و در تماسی آنسوی کلمات، قرار و دل از او ربوده و وجودش را به تمام تکان داده و از خود بیخودش کرده است. واژگان « بالا »( واژه بلند اینجا به قرینه لفظی حذف شده و وقتی با هم می آیند ترکیب زیبائی از ترکیبِ بالا بلند ساخته می شود و به ذهن متبادر)، پیچ،( که ایضن در این سطر هم واژه تاب به قرینه لفظی حذف شده و ترکیب این دو تا کنار هم پیچ و تاب موی دوست را تداعی می کند)، و « شال » و « گردن » همه این واژگان دارای ایهام و تصاویر بریده بریده و پراکنده و زنده در سه سطر آغازین شعر در پیوند معنائی و معنوی با هم که به سمت هم باز شده و کشیده می شوند، وصف طبیعی ست که با نگاه عبور شاعر از گردن خیس جادة پوشیده در شالی از مه اش، بلافاصله تصویر تمام قد و زیبا و اثیری یک معشوق روی صفحه کاغذ و میان کلمات ظاهر و خود را در شمایل شعر به یاد و ذهن خواننده می زند و سطر به سطر صدایش می کند و همراه شاعر به همان حال و هوا می برد. محبوب و معشوقی اثیری و دست نیافتنی که از همان « بالا » نگاهی به پائین داشته و فقط خیال زودگذرش یک لحظه سراغ شاعر می آید و در قلب و جان اش جرقه می زند و سپس در افق مه آلود محو می شود. خیالی که همراهش حال و هوائی ابری و گرفته در درون شاعر به پا می کند و به جای بارش و طراوت شمالی، گونه هایش غرق اشک و مرارت می شوند از بوی سوختگی بلوطی که نماد اقلیم و زیست بوم خشک شاعر و خود شاعر و مقاومت و پایداری اش است بر کشف یک حس و خیال سبز و عهد و رابطه شاعرانه که از « فاصله »ها آتش گرفته و دارد دود می شود و به جای « پیوند » خوردن با نگار و « شاخه جنگل »، در ارجاعی بینامتنی، جنگلی را می بیند که این میان، میان جنگل شمال و جنگل زاگرس، میان شاعر و او و وسط این همه فاصله، فاصله افتاده و گم شده است و بر این وضع و گمگشتگی ها تمام ابرهای درون شاعر نه مثل باران های شمالی بل شبیه خشکسال و خشکسار بلوط زارهای خود زاگرس و بطرز غریب و سوزناکی « گریه » ساز کرده اند؛ چرا که خوب می داند آنجا که او ( معشوق ) و یافته اش هست، که همین سطرِ « آن جا بود »(= دازاین ) هایدگر را به صورت غیر مستقیم و ناخودآگاه در خود گزاره می کند، و نیست و بود و نبود شاعر همه به هست و هستن و وجودش گره خورده و این بغض گره بسته در گلوی شاعر آنجا نزد همه « هستی »اش باران است و همراه این ریزش باران و دل و درون و بی قراری های شاعر، خیال اش از پشت پرده اشک، به صورت مه آلود می بیند و همگام حرکت « نگار »ش در آن سوی خودِ بیخود شده اش می شود که به خانه شده با موهای حلقه حلقه و خیس از نم و ریزش قطرات باران برابر آینه که همان « گره » ( گرهی چند پهلو بافته شده در تار و پود متن و شعر ) ایجاد شده، بین دو نگاه را، عاشقانه به سر انگشتان ناز و نوازش به استعاره از روسری باز می کند و در این نقطه و گره گاه شعر و احساس، شاعر باز : « دشتِ بازِ دیلمان » را که همه زیبائی و سبزی و رویش و آبشار و روشنی و نسیم و عشق و بیکران زندگی ست و در یک کلمه عشق اش را در آینه تمام نمای آن، جلوی جلوه فروشی های آفتاب چون آفتاب به تماشا می نشیند و در همین نقطه پایانی، مخاطب شعر را درگیر بازی رنگواژه ها کرده و همراه شاعر و قدم و قلم و همان حس و حال و خیال هایش می شود و به سر آغاز شعر و بازخوانی و بازنویسی اش از زاویه دید و خوانش و به روایت خود می رود.

نگاه و شعری با ساختار و چرخشی دایره ای و جایگردانی های خلاقانه تصویر و معنا و احساسات از خیال به واقعیت، از نزدیک به دور، از دشت داغ شقایق ها به دشت سبز دیلمان، از سایه به روشن، از افقی گرفته به چشم اندازی روشن و باز، از دریچه یک نگاه به « قلب » یک حادثه که عشق و شور و شعور را یکی کرده و به سطح شعریت می رساند و دچار شدگی شاعر و سوژه را شعر می کند و شعر را خودِ سوژه.

در نگاهی کلی به مجموعه شعر « با کوک تلخ باریِ سرما » به عنوان دفتر پنجم کنار چهار مجموعه شعری دیگر شاعر یکجور پیوستگی مضمونی و شکلی را شاهدش هستیم. تمهیداتی که در این مسیر بکار می زند و عناصر و مؤلفه های زبانی و شعری اش بیانی و لحنی بومی و مستقل دارند. خودش است با تمام آن داشته ها و مختصات زبانی و زیستی و اندیشگی و شاعرانگی ها و نگاه زیباشناختی و رنگی اش به پدیده ها و امور اطراف که تصویر و عکس اش درون جریان جاری و زلال رودخانه شعرش افتاده به « اتفاق » و کنارش با دلدادگی به مکالمه با دلداده و مخاطب در حال « گذر » می پردازد. نواخت ها و پرداخت هائی از امر زیبا که اینجا و در این دفتر صورتبندی سخنی اش به صورت حجمی به آرایه « تصویر » و خیال آراسته و کشیده شده و هر قطعه اتفاق و قصه ای را روایت و شاعرانه می سازد. ریتم و بافت تجربه های فردی و زیستی شاعر در این مجموعه و در چنین شعرهائی قطعه به قطعه با ریتم و بافت و شکل خود شعرش و پرش ها و جهش های حجمی و جابه جائی ها و انشعابات گیاه وار تصویری اش به اطراف و خطوط افقی و عمودی اش، به قالب می آید و بازتاب می گیرد. انتخاب و تکوین تصویر و نحوه شکل گیری دیگر اجزاء و واحدهای سازنده ساختار شعر به سمت هم حرکت کرده و در ارتباطی درونی به هم پاسخ می دهند. هر رخ و رخداده برای شاعر در خواب و خاطره و تخیل اش خاطره و تصویر می شود و کلمه، با همه آن زیر و بم ها و سایه ـ روشن هائی که بر بوم ذهن هاشور می زند، می آید و آن را به قاب و قالب می گیرد. شعر نزد شاعر، تجربه و زندگی می شود و تفاوت گذاری بین این دو یعنی واقعیت و خیال تنها با کلمه ممکن می شود. کلماتی که از عناصر و اشیاء و روابط پیرامونی نقش و رنگمایه و حجم می گیرند سپس در دستگاه شور و شعر و ذهن شاعر کوک می شوند « رویِ زیبایِ » زندگی و سرود آفرینش با تصاویر و توصیفات و نوشتار خلاقه و ظریفِ محیطی و جزئی نگری های دقیق که همه دفتری می آفریند با عشق از هبوطِ عشق.

                             5/1/1400

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • اندازه قلم

درباره ایرانشعر

 

وبسایت ادبی-هنری ایرانشعر با تکیه بر نگره‌ای نقد محور و اجتماعی بر آن است تا به شناسایی و سامان بخشی آن دسته حرکت های خلاقه ی شعری و ادبی بپردازد که در بطن ادبیات معاصر ایران در جریان‌اند.این وب‌سایت بر مبنای اخلاق نقد حرفه‌ای و حفظ حقوق اجتماعی شاعران و مولفان در عرصه‌ی نگارش و با هدف نشر آثار تولیدی شاعران جوان که از سطح قابل قبولی از شعریت و ادبیت برخوردار باشند و بدون توجه به هر نام و امضایی تشکیل شده، ضمن دوری از جریان های (مسلط شعر و ادبیات وابسته،جشنواره‌ای و رسمی)می‌خواهد تریبونی مستقل برای آثار مستقل و خلاقه ی شعر،داستان،نقد و نظریه‌ی ادبی باشد.افراد علاقه‌مند جهت همکاری با تحریریه می‌توانند رزومه‌ی حرفه‌ای خود را به آی دی های زیر در تلگرام ارسال نمایند:

Amynrjbyan1981@

ShimaQasemi@